Um ÓMÓ - Margréti Ólafsdóttur

Ólafía Margrét Ólafsdóttir fæddist 23. apríl 1939 í Reykjavík. Foreldrar hennar voru Bergþóra Jónsdóttir frá Súðavík og Ólafur Guðmundsson frá Þyrli í Hvalfirði og hún átti eina systur, Kristínu sem var sex árum eldri. Hún ólst upp á Bergþórugötu framan af barnæsku og á Seltjarnarnesi frá átta ára aldri þar sem afi hennar og amma frá Súðavík bjuggu í sama húsi. Þar ólst Margrét upp í skapandi umhverfi við tónlist, kveðskap og hannyrðir og til dægrastyttingar greip heimilisfólk iðulega í spil eða glímdi við krossgátur í dönsku blöðunum.

Margrét hóf grunnskólagöngu í Austurbæjarskóla en eftir flutninginn á Seltjarnarnesið var hún send í Mýrarhúsaskóla. Þar saknaði hún gömlu bekkjarfélaganna svo hún fékk því framgengt að fá að skipta aftur yfir skólann sinn í Austurbænum. Hún segir svo frá í endurminningarbroti:

Ég var alsæl með að fá að fara aftur í gamla skólann minn en eitt var ég ekki ánægð með. Í hvert einasta skipti sem ég fór til yfirkennarans til að ná í strætómiða og hann sá hver kominn var sagði hann: „Ólafía, hvar er Vigga?“

Yfirkennarinn hefur sennilega litið á þessa tilvitnun í þekkt dægurlag þessa tíma sem góðlátlega stríðni en svo illa var Margréti við þetta að hún hætti alfarið að nota Ólafíu nafnið, með þeirri undantekningu þó að hún gerði ekki athugasemd við það þegar vinir hennar kölluðu hana ÓMÓ. Eftir því sem hún varð fullorðin vék það þó fyrir nafninu Margrét eða gælunafninu Magga sem flestir umhverfis hana notuðu.  

Með hljómsveit Karls Jónatanssonar.

Tónlistin var alltumlykjandi í uppvexti Margrétar. Það var mikið sungið á heimilinu og þær systur voru í hljóðfæranámi frá barnsaldri fram á fullorðinsár; Margrét lærði á fiðlu og Kristín á píanó. Kristín varð síðar píanókennari en Margrét lauk kvennaskólaprófi 18 ára gömul árið 1957. Um það leyti varð söngurinn fyrirferðameiri í lífi hennar og ári síðar var hún farin að troða upp sem dægurlagasöngkona í Vetrargarðinum. Hún sagði frá tildrögum þess í viðtali við Vikuna 19. júní 1958:

Skömmu eftir að ég útskrifaðist í fyrravor, fórum við nokkrar úr bekknum í Iðnó eitt laugardagskvöld. Þá var sérstakur þáttur milli tíu og ellefu, þar sem gestir skyldu spreyta sig á dægurlagasöng. Stelpurnar fengu mig til að fara og syngja nokkur lög. Ekki löngu síðar var svo hringt til mín og ég beðin að syngja með hljómsveitinni.

Hvenær byrjaðirðu í Vetrargarðinum?
Það var um páskaleyti í vetur. Mér fellur vel að syngja þar, syng venjulega fimm kvöld í viku. Hljómsveitin – það er hljómsveit Karls Jónatanssonar – er prýðileg, starfsfólkið elskulegt og gestirnir ágætir, náttúrulega upp og ofan eins og gengur.

Með náminu í Tónlistarskólanum og dægurlagasöngnum á kvöldin starfar Margrét hjá Vátryggingarfélaginu h.f. og hefur verið þar í um bil ár. Aðaláhugamál sín segir hún vera ferðalög, söng og dans – og svo auðvitað unnustann Guðmund Ámundason bifreiðastjóra.

Þannig var Margrét 19 ára komin á fullt skrið í söngferlinum og með unnusta upp á arminn. Sá átti eftir að verða hennar lífsförunautur en þau Guðmundur gengu í hjónaband haustið 1958 og árið eftir fæddist þeim sonur. Drengurinn varð sá fyrsti af sex barna hóp sem fæddust á tólf ára tímabili og dægurlagasöngkonuferillinn vék fyrir hjónabandi og barneignum.

Tónlistin hélt þó áfram að spila stórt hlutverk í hennar lífi; hún tók þátt í kórastarfi, t.d. með Pólífónkórnum og Lísukórnum og þegar yngsta barnið var tveggja ára skráði hún sig til náms í Tónmenntakennaradeild Tónlistarskólans í Reykjavík þaðan sem hún útskrifaðist sumarið 1976. Eftir það starfaði hún um áratuga skeið sem tónmenntakennari, lengst af í Fossvogsskóla í Reykjavík þar sem hún stjórnaði m.a. barnakór skólans og tók sjálf þátt í kórastarfi, m.a. í kór Bústaðakirkju.

Margrét hafði skapandi huga – samdi fjöldann af lögum, ljóðum og kvæðum sem eru mörg hver eru birt hér á vefnum. Ef henni fannst vanta sönglög í kennslunni hikaði hún ekki við að semja þau sjálf eða samdi íslenska texta við erlend lög sem krakkarnir lærðu, auk þess sem hún bjó til eigið námsefni eftir þörfum. Hún var iðin hannyrðakona; saumaði, prjónaði, heklaði og föndraði alls kyns varning sem hún á efri árum seldi á götumarkaði í Mjóddinni, ásamt handgerðum eyrnalokkum og skartgripum sem henni þótti ákaflega gaman að búa til.

 

Af öðrum áhugamálum Margrétar má nefna garðrækt en garðurinn við hús fjölskyldunnar í Akurgerði í Reykjavík var prýddur fjölda plantna. Hún tók virkan þátt í starfi Garðyrkjufélags Íslands og var stundum fengin til að hafa garðinn sinn til sýnis fyrir gesti og gangandi á tyllidögum félagsins. Hún unni íslenskri náttúru og ferðaðist víða um landið og hálendið með Guðmundi manni sínum og börnum. Hún átti sér sína unaðsreiti sem hún heimsótti reglulega, m.a. í Þórsmörk og Landmannalaugum. Fátt veitti henni þó meiri slökun og ró en að renna fyrir fisk í einhverjum af vötnunum í nágrenni Reykjavíkur.

Margrét hafði mikinn áhuga á tölvum og var frumkvöðull í að nýta sér þær í kennslu en einnig í eigin grúski og tómstundum. Árið 2002 setti hún upp vef undir yfirskriftinni ÓMÓ-vefurinn en hann innihélt ýmislegt tengt tónlistarkennslunni og hennar hugðarefnum. Sá vefur lagðist af upp úr 2020 en ýmislegt á nýja vefnum, m.a. söngtextasafnið og krakkaleikirnir, eru fengnir þaðan.

Þegar Margrét lauk störfum sem tónmenntakennari í Fossvogsskóla árið 2005 hellti hún sér af krafti í félagsstarf aldraðra. Þar átti hún mörg góð ár og naut þess að sitja fjölda námskeiða, m.a. í listmálun, glerskurði, tálgun og skapandi skrifum svo eitthvað sé nefnt.

Heilsu Margrétar hrakaði verulega eftir slys árið 2015 og haustið 2022 flutti hún á hjúkrunarheimilið Grund. Þá hafði hún verið ekkja í þrjú ár eftir að eiginmaður hennar Guðmundur lést síðsumars 2019.